Wednesday, August 10, 2016

Ice Age Bracelets And Headband With Geometric Motifs - Narukvice i krunica sa geometrijskim motivima, iz ledenog doba

>>> I am a great fan of prehistoric art and have been both blessed and cursed to live in a part of the world called Balkan peninsula. For now, I'll leave bad sides and mention only good ones, those that make me happy to live in an area that is so rich with history and archaeological sites like Lepenski Vir, Starcevo, Vinca, Butmir, Vucedol, etc. and that is not far away from other neighboring cultures like Cucuteni-Trypillian and Karanovo-Gumelnitsa, which all together seem to be a part of one huge ( and highly neglected by modern day scholars ) Old European Culture or Old Danube Civilization, which was spread widely in time and space: It lasted from as early as from 27,000 BCE until 3,000 BCE and covered modern day countries like all of ex-YU countries, Romania, Bulgaria, Hungary, Moldova, Albania, North Italy, parts of Greece, Turkey and huge parts, if not all, of Ukraine, Russia, etc.

Today I want to mention two prehistoric artifacts from Ukraine and one from Russia. Just the bare thought of them induces chills going down my spine. They might be the oldest known artifacts with meandering and zigzag/chevron motifs, ever found. They are 20,000 years old, at least, and are carved in mammoth bone and tusks. 


>>> Ukraine is blessed with with an abundance of Paleolithic sites. Although artifacts made primarily from mammoth bones and tusks are known from ancient settlements throughout Eurasia, they are mainly concentrated in the north-western tributaries of the Dnipro River basin and in the Crimeamaking Ukraine an ideal area in which to study Paleolithic society. Those settlements have been dated by 14C isotope analysis to between 27,000 and 12,000 BCE. 

Paleolithic bracelet with meandering and zigzag patterns; Mezin,Ukraine;

>>> Before I start going into details, I'd like to mention again Lepenski Vir and Vinca culture, which I am especially fond of, because they are a part of the local history and tradition. I have always wondered about geometric motifs that were carved in stones found in Lepenski Vir and on famous clay Goddess figurines, found in Vinca. They have the same meandering and "V" lines motifs. On Vinca's figurines we can see them mostly as segments of an imaginary overall designs. I always wanted to know the meaning behind those motifs, what do they represent? Do they represent a river flow, a labyrinth, a stork fly, celestial skies, a female principle or something else? Here, in Serbia, we have at least two rivers with a beautifully defined meandering curves, Uvac and Morava. Could it be that Vinca's people simply used it as an art expression of things they have been seeing around? 

Above are photos of two carved stones with meandering pattern, from Lepenski Vir, Serbia, a pintadera in the shape of left leg, with zigzag pattern (Starčevo-Criş culture, 6200-5500 BCE) and a female idol clay figurine from Vinca, Serbia, with engraved segments of meandering motif and V lines; 

>>> We can see the same patterns also in Cucuteni-Trypillian and Karanovo-Gumelnitsa cultures:

Above are photos of two clay idols with meandering patterns, one from Karanovo-Gumelnitsa culture, another from Cucuteni -Trypillian, two clay figurines of men and women showing body tattoo with a zigzag pattern and a pottery vase with a large meandering motifs, both from Cucuteni-Trypillian culture;

>>> Same patterns can be seen on amazingly similar neolithic clay stamps found in Republic of Macedonia, Greece and Turkey (Anatolia). For more interesting information about this, please, visit this link.There are probably many more of them , but I think this is quite enough to illustrate how these patterns were widely spread, all across Euro-Asia, and probably even further, for a long period of time. These patterns are actually still alive today and and are integral parts of, for example, textile designs and embroideries of many modern countries and nations. 

>>> But, let's go back to the Mezin bracelet, because, it has the most elaborately performed meandering and zigzag patterns. On the picture below we can see how complex this design is, yet it was done with a simple tools and  by man who lived during the last glacial period and in particular Late Upper Paleolithic period at the beginning of the climatic change that marked the end the last Ice Age. These Paleolithic bracelets are dated from about 20,000 BCE . Meanwhile the bracelets from mammoth tusk were found at the Paleolithic settlements in Russia, France, and Belgium, but Mezin bracelets have no analogues in ornamentation.

We note also that the geometrical ornamentation of these Paleolithic finds, which reaches a maximal complication at the Mezin bracelets, in particular in the wide bracelet, is not casual. These finds are so perfect that they required elaborate inputs, skills, time and mastery in comparison with other finds revealed at these settlements. Without doubt they have concentrated valuable crumbs of ancient knowledge about rhythms of Cosmos. Such ornaments may testify that humans of the upper Paleolithic may had the concept of long-term counting of the lunar phases. If so, a complicated lunar mythology was surely engendered in these Paleolithic times. For more information, please, visit this link.

Mezin bracelet pattern illustration

>>> The pattern on this bracelet was described in detail by Frolov (1977), and he was among the first to propose that it may represent a rare example of an ancient lunar-solar calendar. Upon analyzing the decorative pattern (see the picture below), one finds that two reiterating meander groups are divided twice by zones of zigzags. Each of the zigzags consists of 7 lines. We can clearly identify 5 different patterns: A, C, and E in the centre and at the edges of the meander zone, and B and D zones. (Frolov, 1971). 

Mezin bracelet as a solar-lunar calendar
>>> And here we have more elaborate explanation, proposed by two Ukrainian astronomers, Irina B. Vavilova and Tetyana G. Artemenko - ANCIENT ASTRONOMICAL CULTURE IN UKRAINE.1: FINDS RELATING TO THE PALEOLITHIC ERA: " This ornamentation of parallel strokes separated in the areas of the zigzags, consists in total of 564 lines (20 lunar months). It is interesting that the number of lines in the central area and in the zigzags is equal to 366, which almost corresponds to one solar year (Zosimovich, 1992: 14). Of course, it could be a simple coincidence, but the conclusion also can be drawn that the pattern on this bracelet represents an ancient lunar-solar calendar based exactly on the period of 10 lunar months, or 280 days.
Illustration of both Mezin bracelets with details of their patterns 


>>> The second Mezin bracelet, discovered in 1956, is also a remarkable find. It is composing of five joined mammoth tusk rings  edged with ornamentation. The external surfaces of the bracelet are covered with a fretwork geometrical pattern in which rows of fir trees are directed to opposite sides and form a clear meander pattern (see Abramova, 1962; 1995; Shovkoplyas, 1965: 104- 105). 

A pattern is formed as a result of the junctions of the recurring groups of parallel strokes, which are directed at an angle to the edge of the bracelet. Frolov (1977) has interpreted this meander pattern as a primitive calendar (Figure 9) with fertility and crop symbols. His interpretation is as follows: most groups consist of 14 strokes, although there are groups with 13 and 15 strokes. The directions of the strokes in two adjacent groups differ by 90 degrees . Each part of the bracelet with 27-29 strokes can be interpreted as a calendar of the lunar month. It is possible that the 90 degree change of direction of the strokes may reflect a lunar disc that is increasing during the first part of the month and decreasing in the second part of the month: Groups of 14 strokes, which change their direction periodically exactly after this number, could correspond to the same visibility occurrence, in this case with the increasing lunar disc before Full Moon, and with the decreasing lunar disc before the New Moon during the 28- 29 days of the lunar month. 

Another Mezin bracelets, with zigzag pattern;

>>> Obeying this rhythm, two lunar months are written at the edges of plates. As a result all of the days in 10 lunar months could be written on all 5 plates of the bracelet. (Frolov, 1974: 63-64;). It is important to emphasize that the base of these possible paleo-astronomical calendars (10 lunar months, or 280 days) coincides with the mean period of pregnancy for women. Many scientists consider that such a period relating to the Moon could have been chosen by prehistoric people as the obvious time-measurement unit for long-term observational events. Incidentally, upon studying in detail the ornamentation on both Mezin bracelets, Shovkoplyas (1965) noted that they had specific female attributes. (Source: Irina B. Vavilova and Tetyana G. Artemenko - ANCIENT ASTRONOMICAL CULTURE IN UKRAINE.1: FINDS RELATING TO THE PALEOLITHIC ERA)


>>> Kostenki is a very important Paleolithic site on the Don River in the Russia. It was a settlement which contained venus figures, dwellings made of mammoth bones, and many flint tools and bone implements. Kostenki/Kostienki is not actually a single site but really an area on the right bank of the Don River in the regions of the villages of Kostenki and Borshevo, consisting of more than twenty site locations, all dating to the Paleolithic. Archaeological and the earliest occupation stages in these localities have been dated to between 39 000 and 34 000 years ago.

Carved diadem with zigzag patterns, from Kostenki, Russia
>>> The Paleolithic site of Avdeevo, on the left bank of the Rogozna River (23-22K BP) is worthy of special attention because of its links between the Paleolithic sites of Eastern and Central Europe. Research at the site was conducted from 1946-1949 and from 1972 on. Two oval living areas have been identified at Avdeevo. Both were occupied between 23 000 and 22 000 BP. The tool inventory consists of Kostenki knives, shouldered points, and leaf points on blades. There is a well preserved series of worked bone objects which differ in details from those found at Central European sites assigned to the Kostenki-Willendorf cultural unity. They include numerous bone awls and points of various types, burnishers and shovels, diadems and bracelets, as well as beads and decorated points. Non-repetitive or unique objects are relatively rare. (Source:

Bellow is the picture of diadem carved out from mammoth tusk. The surface is divided in two halves with zigzag lines/chevron pattern in a mirror like position. The dividing line consists of round-like cuts, distributed in equal distance one from the other. Scientific interpretation of possible mystical or cosmogonic nature of  zigzag geomatric pattern, in this case, has not yet been offered, at least, I was not able to find it. So we may only guess or be inspired to conduct our own research. 

Diadem from Kostenki, side view;
>>> Above is the picture of a fragment of the diadem from Kostenki , that shows that it is slightly curved. And bellow is a drawing that shows details of the diadem and other artifacts in a more clear way. 

There are probably more examples with same patterns in other parts of the world, but I was not able to find the source that represents them systematically like those I listed in this posts. Even if they exists, they might be some isolated cases, however, if you know about them, please, do let me know. My personal opinion is that things like this belong to world heritage and that one should be above the local and national prides and prejudices, because it is close to nothing  that we truly know about ancient people's ability to move , migrate and mix around with other people or stay aboriginal. Therefore, we should be all proud of what our ancestors from all around the world have left behind them for us. So, let's just admire and enjoy :).

Illustration of archaeological findings, including diadem from Kostenki, Russia;
>>> For more photos on paleolithic sites from Ukraine and Russia, please, visit my Pinterest Board and be inspired to make your own ones: 

>>> <<<


<<<  Veliki sam ljubitelj praistorijske umetnosti, a živeti u delu sveta kao što je Balkansko poluostrvo je istovremeno je i blagoslov i usud. Za sada ću izostaviti loše strane života na ovom podneblju i pomenuti samo dobre, one koje me čine srećnom što živim u predelima prebogatim istorijskim zbivanjima i arheološkim nalazištima poput Lepenskog ViraStarčeva, Vinče, Butmira, Vučedola, itd., i koje nije daleko od susednih kultura poput Kukuteni-Tripoljske i Karanovo-Gumelničke, koje sve zajedno izgleda da su sačinjavale jednu ogromnu (i potpuno zanemarenu od strane stručnjaka modernog doba) Kulturu Stare Evrope ili Staru Dunavsku Civilizaciju koja se rasprostirala naširoko, i vremenski i prostorno: trajala je od 27000 god. PNE do 3000 god. PNE i pokrivala teritorije svih bivših republika SFRJ, Rumunije, Bugarske, Mađarske, Moldavije, Albanije, severne Italijedelova Grčke, Turske i ogromne delove, ako ne i u celini, danjašnje Ukrajine i Rusije, pa čak i dalje. 

Danas želim da pomenem dva praistorijska artefakta iz Ukrajine i jedan iz Rusije. Sama pomisao na njih čini da počnem da osećam jezu duž kičme. Velika je verovatnoća da su to predmeti sa najstarijim prikazima meandrirajućih i cik-cak motiva, koji su ikad pronađeni. Stari su najmanje 20000 godina i ugravirani su na fragmentima  mamutovih kostiju i kljova. 


<<< Ukrajina je zemlja koja je blagoslovena obiljem paleolitskih naseobina. Iako se artefakti od mamutovih kljova i kostiju mogu naći i na drugim arheološkim lokalitetima na području cele Evroazije, oni su ipak najvećim delom koncentrisani duž severo-zapadnih pritoka koje pripadaju basenu reke Dnjepar, kao i na Krimu, što čini Ukrajinu idealnom za proučavanje paleolitskih društava. Ove naseobine su analizirane metodom radioaktivnog izotopa ugljenika 14C , i ustanovljeno je da datiraju između iz 27000 - 12000 god. PNE.

<<< Pre nego što počnem da zalazim u detalje, želela bih ponovo da pomenem kulture Lepenskog Vira i Vinče, koje su mi posebno drage zato što su deo lokalne istorije i tradicije. Uvek sam se pitala šta predstavljaju geometrijski motivi urezani u kamenim oblutcima iz Lepenskog Vira, kao i na čuvenim glinenim figurinama boginja pronađenim u Vinči. Oni imaju istovetne meandrirajuće i motive nalik slovu "V", Na vinčanskim figurinama možemo ih videti uglavnom kao segmente dizajna kakav se na narukvicama iz Mezina vidi u celini. Uvek sam želela da otkrijem značenje iza tih motiva, da saznam šta oni predstavljaju? Rečni tok, nekakav lavirint, stilizovane rode u letu, zvezdane konstelacije, ženski princip ili nešto drugo? Ovde u Srbiji imamo bar dve reke sa jasno izdefinisanim meandrirajućim krivinama, Uvac i Moravu. Može li biti da su Vinčani koristili ove meandrirajuće motive naprosto nao umetničku ekspresiju onoga što su viđali u prirodi? 

Iznad su fotografije dva gravirana kamena sa meandrirajućim motivima iz Lepenskog Vira u Srbiji, zatim pintadera u obliku leve noge sa cik-cak linijama (Starčevačka kultura, 6200-5500 BCE) i glineni idol iz Vinče sa urezanim segmentima meandrirajućeg motiva i šarama nalik slovu "V";

Dole su navedeni linkovi sa izvorima fotografija;

<<< Iste šare možemo videti i na predmetima iz susednih kultura Kukuteni-TripoljeKaranovo-Gumelnica

Iznad su fotografije dva glinena idola sa meandrirajućim motivima, jedan iz kulture Karanovo-Gumelnica, drugi iz Kukuteni-Tripolje kulture; zatim dve glinene figure muškarca i žene sa prikazom tetovaža u obliku cik-cak linija, i na kraju keramičku posudu sa krupnim meandrirajućim motivima, svi pripadaju kulturi Kukuteni-Tripolje;

Dole su nevedeni linkovi sa izvorima fotografija;

<<&lt Isti motivi se mogu videti i na međusobno neverovatno sličnim glinenim pečatima pronađenim na teritorijama današnje Makedonije, Grčke i Turske (Anadolija). Za više interesantnih informacija u vezi toga, molim vas, posetite ovaj link. Nalaza sa ovakvim predmetima verovatno ima još negde, ali mislim da je ovo sasvim dovoljno da ilustruje koliko su ovi motivi bili široko rasprostranjeni, širom cele Evroazije, a verovatno i dalje. Ove šare i danas žive, najviše u tekstilu, nošnjama i vezovima raznih naroda i zemalja. 

<<&lt Ali vratimo se nazad na narukvicu iz Mezina, pošto ona ima najsloženije izvedene meandrirajuće i cak-cak motive. Na fotografiji možemo videti koliko je kompleksan ovaj motiv, a ipak, bio je izveden prostim alatima i od strane čoveka koji je živeo u poslednjem glacijalnom periodu, tačnije u Gornjem Paleolitu, i to na početku klimatskih promena koje su označile kraj ledenog doba. Obe ove paleolitske narukvice su datirane u 20000-tu god. PNE. Iako su u međuvremenu pronađene i druge narukvice od mamutovih kostiju i kljova, na lokalitetima u Francuskoj, Belgiji i Rusiji, u pogledu ornamentike ni jedna ne može da se poredi sa narukvicama iz Mezina. 

<<&lt Takođe primećujemo da geometrijska ornamentika narukvica iz paleolita, koja svoju maksimalnu kompleksnost doseže u narukvicama iz Mezina, a posebno na široj narukvici, nije slučajna. S obzirom na perfekciju izrade sasvim je izvesno da su one zahtevale izuzetno veliki trud, veštine, vreme i majstorstvo u poređenju sa drugim predmetima pronađenim u ovim naseobinama. Bez svake sumnje, u njima su skoncentrisani ostaci drevnih znanja u vezi kosmičkih ritmova. Ovakvi ornamenti mogu biti potvrda da su ljudi iz perioda Gornjeg Paleolita znali za koncept dugoročnog računanja Mesečevih faza. Ukoliko je ovo tačno, onda je sasvim moguće da je komplikovana lunarna mitologija bila iznedrena uprravo u ovim paleolitskim vremenima. Za više informacija, molim vas, posetite ovaj link

<<&lt Šare na ovoj narukvici opisao je Frolov još 1977. god. On je bio među prvima koji je sugerisao da one mogu predstavljati redak primerak drevnog, lunarno-solarnog kalendaraNakon analize dekorativne ornamentike, može se videti da su dve ponavljajuće grupe meandrirajućih motiva dva puta podeljene zonama sa cik-cak linijamaSvaki cik-cak se sastoji od 7 linija. Sasvim jasno možemo identifikovati 5 različitih dezena: A, C i E u centru i na krajevima meandrirajućih zona i B i D zone (Frolov, 1971.)

<<&lt A ovde imam detaljnije obrazložena objašnjenja, od strane dve ukrajinske astronomkinje, Irine B. Vavilove and Tetyane G. Artemenko - DREVNA ASTRONOMSKA KULTURA U UKRAJINI. 1. PRONALASCI KOJI SE ODNOSE NA DOBA PALEOLITA: Ova ornamentika sa paralelnim potezima, izdeljenim poljima sa cik-cak linijama sastoji se od ukupno 564 linije (20 lunarnih meseci). Zanimljivo je da je broj linija u centralnom polju i onim sa cik-cak linijama jednak broju 366, što skoro da odgovara jednoj solarnoj godini (Zosimovich, 1992: 14), Naravno to može biti čista koincidencija, ali isto tako može i da se izvede zaključak da ornamentika na narukvici predstavlja jedan drevni lunarno-solarni kalendar koji se vrlo precizno zasniva na periodu od 10 lunarnih meseci, ili 280 dana. 


<<&lt Druga narukvica iz Mezina, koja je otkrivena 1956. godine, je takođe značajan pronalazak. Sastoji se od 5 velikih prstenova od mamutove kljove, u koje je takođe urezana ornamentika. Spoljna strana narukvice je dekorisana mrežom geometrijskih motiva u kojima su redovi sa stilizovanim grančicama jelke okrenuti jedni naspram drugih, tako da na neki način opet formiraju meandrirajući motiv (videti Abramovu, 1962; 1995; Shovkoplyas-a, 1965: 104- 105).

Dezen se formira kao rezultat spojeva ponavljajućih  grupa paralelnih linija koji su u odnosu na ivicu narukvice pozicionirani pod određenim uglom. Frolov (1977) je interpretirao ove meandrirajuće motive kao primitivni kalendar (slika 9) sa simbolima plodnosti i useva. Evo njegove interpretacije:  većina grupacija se sastoji od 14 ureza, mada ima i grupa sa po 13 i 15 ureza. Pravci ovih ureza u dvema uporednim grupama prave ugao od 90 stepeni. Svaki deo narukvice koji ima 27-29 ureza može se interpretitati kao kalendar lunarnog meseca. Moguće da ova promena pravca ureza pod uglom od 90 stepeni predstavlja Lunarni disk koji se povećava u prvoj polovini meseca i smanjuje u drugoj polovini meseca: Grupe od 14 ureza koje periodično menjaju svoj pravac tačno posle ovog broja, mogu odgovarati istoj vizuelnoj pojavi, u ovom slučaju sa uvećavajućim lunarnim diskom pre Punog Meseca i sa umanjujućim lunarnim diskom pre Mladog Meseca tokom 28-29 dana lunarnog meseca. 

<<&lt Ako sledimo ovo pravilo videćemo da su na ivicama prstenova ispisana dva lunarna meseca. Kao rezultat, svi dani u 10 lunarnih meseci mogu biti ispisani na svih 5 prstenova narukvice. (Frolov, 1974: 63-64;) Važno je istaći da osnova ovog mogućeg paleo-astronomskog kalendara (10 lunarnih meseci, 280 dana) odgovara prosečnom periodu trudnoće kod žena. Mnogi naučnici smatraju da je takav period ,koji je tesno povezan sa Mesecom, bio izabran od strane praistorijskih ljudi kao jedinica za merenje vremena, tj. za dugoročnu obzervaciju nebeskih događaja. Sasvim slučajno, nakon što je detaljno izanalizirao obe narukvice iz Mezina, Shovkoplyas (1965) je primetio da obe imaju specifične ženske atribute. (Izvor: Irina B. Vavilova and Tetyana G. Artemenko - DREVNA ASTRONOMSKA KULTURA U UKRAJINI.1: PRONALASCI KOJI SE ODNOSE NA DONA PALEOLITA)


<<&lt Kostjenki je vrlo važan paleolitski lokalitet, smešten na reci Don u Rusiji. To je bila naseobina u kojoj su pronađene poznate figurine boginja, tzv. Venere, zatim kuće napravljene od mamutovih kostiju i mnogo  alatki od kremena i implemenata opet od mamutove kosti. Lokalitet Kostjenki nije izolovan lokalitet, već je to pre jedna oblast smeštena na desnoj obali reke Don, u regioni sela Kostjenki i Borševo, koja se sastoji od više od dvadeset lokaliteta, koji svi potiču iz doba Paleolita. Arheološkin istraživanjima je utvrđeno da najstariji slojevi, kada se desilo i naseljavanje, potiču iz perioda između 39000-34000 godina PNE.

<<&lt Paleolitski lokalitet Avedejevo, koji se nalazi na levoj obali reke Rogozne ( 27000-22000 god. PNE) je vredno posebne pažnje zbog njegovih veza sa paleolitskim lokalitetima Istočne i Centralne Evrope. Istraživanja na njemu su sprovedena između 1944-1949 i od 1972-ge na ovamo). Dve oblasti ovalnog oblika su identifikovane kao Avedejevo. Obe oblasti su bile naseljavane u periodu između 23000-22000 god. PNE. Inventar sa alatkama se sastoji od noževa pronađenih na nalazištu Kostjenki, kao i sečiva u obliku lista i drugim oblicima. Postoji i dobro sačuvana zbirka predmeta izrađenim od kosti, koji se u detaljima razlikuju od onih pronađenih na lokalitetima Centralne Evrope, a koji su pridruženi Kostjenki-Vilendorfskom kulturalnom jedinstvu. Ona se sastoji od brojnih koštanih šila i različitih tipova šiljaka/vrhova strela, lopata, alata za poliranje, kao i dijadema, narukvica, perlica i dekorativnih šiljaka/strelica. Svi su predmeti uniformnog izgleda, skoro i da nema nekih izuzetaka. (Izvor:

Dijademe/krunica sa rezbarijama u mamutovoj kljovi - površina joj je podeljena na dva dela sa cik-cak/ševron motivima, okrenutim kao odraz u ogledalu. Linija koja ih deli se sastoji od malih useka, raspoređenih na podjednakoj razdaljini jedni od drugih. Naučna interpretacija moguće mističke ili kosmogonske prirode cik-cak motiva ovde nije ponuđena, ili bar ja nisam bila u stanju da je nađem. Tako da možemo samo da nagađamo ili da budemo motivisani da istražujemo dalje.  

Verovatno da postoji još primera sa ovakvom ornamentikom u drugim delovima sveta, ali ja nisam uspela da pronađen drugi izvor koji na ovako sistematičan način prikazuje i dolazima potkrepljuje, kao izvori navedeni u ovom postu. Čak i ako postoje, oni su verovatno izolovani slučajevi dok se ovde radi o velikoj zbirci predmeta na jednom mestu. Ako znate za još neke artefakte na ovu temu, molim vas da me obavestite. Moje lično mišljenje je da ovakve stvari pripadaju celom čovečanstvu i da bismo trebali da budemo iznad lokalnih ponosa i predrasuda, jer je u pitanju nešto mnogo veličanstvenije. Mi skoro da ništa ne znamo o sposobnostima ljudi iz tako drevne prošlosti da se kreću, migriraju i mešaju jedni sa drugima ili da ostaju i opstaju kao starosedeoci. Tako da bismo trebali da budemo ponosni na sve što su nam naši preci širom sveta ostavili u nasleđe. Tako da hajde samo da se divimo i uživamo :). 

>>> <<<



No comments:

Post a Comment